Tăng tốc xây dựng 100 trường nội trú vùng biên

(Chinhphu.vn) - Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, 100 trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới phải hoàn thành để kịp đón học sinh năm học 2026 - 2027. Tuy nhiên, trên hành trình “về đích”, nhiều dự án đang đối mặt với không ít khó khăn từ điều kiện địa hình, thời tiết khắc nghiệt, thiếu hụt nhân lực thi công, biến động giá vật liệu đến những vướng mắc về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và tổ chức thực hiện. Tuyến bài “Tăng tốc trên đường đua xây 100 trường nội trú” sẽ nhận diện những khó khăn, thách thức đang đặt ra, đồng thời ghi nhận các giải pháp, cách làm sáng tạo từ thực tiễn nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình, để những ngôi trường mới sớm mở cửa đón học sinh vùng biên trong năm học mới.

Bài 1: Cuộc đua trên những công trường nơi biên ải

Ở những địa phương biên giới trên đất liền, nhiều ngôi trường dân tộc nội trú liên cấp đang dần thành hình. Nhưng phía sau là cuộc chạy đua đầy áp lực với địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, thiếu nhân lực và những điều kiện thi công đặc biệt khó khăn nơi biên ải.

Đầu tháng 6/2026, nhiều địa phương ở miền Bắc chìm trong mưa lớn. Nhưng những cơn mưa xối xả không giúp dịu đi cái oi nồng sau những ngày nắng đỉnh điểm mà còn làm "nóng" thêm áp lực ở những công trình trường dân tộc nội trú liên cấp.

Cách trung tâm tỉnh Lai Châu khoảng 120km, xã biên giới Sì Lở Lầu cũng đón những đợt mưa nặng hạt khiến cung đường dẫn vào công trường xây dựng Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở của xã trở nên lầy lội, trơn trượt. Tiến độ thi công có nguy cơ chậm nếu thời tiết tiếp tục diễn biến bất lợi.

Theo ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Sì Lở Lầu, xã có địa hình chia cắt mạnh, giao thông đi lại khó khăn, học sinh các cấp học trên địa bàn phải học ở nhiều điểm trường lẻ phân tán. Vì vậy, dự án trường dân tộc nội trú liên cấp là một công trình có ý nghĩa kiến tạo tương lai ở Sì Lở Lầu.

"Người dân rất đồng thuận nên xã đã hoàn thành giải phóng mặt bằng cho dự án trong tháng 3/2026. Ngày 8/4, đơn vị thi công đã chính thức triển khai các hạng mục đầu tiên", ông Thanh cho biết.

Để thuận lợi cho việc vận chuyển vật liệu, máy móc thi công, tuyến đường nối từ trục đường tỉnh lộ 132 qua bản Sì Phài (xã Dào San) đến trung tâm xã Sì Lở Lầu đang được cải tạo. Nhưng những đợt mưa lớn vừa qua khiến tiến độ nâng cấp tuyến đường chậm lại, ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển nguyên vật liệu vào công trường.

Trong bối cảnh đó, đơn vị thi công đang huy động lực lượng "bám" công trường. Với phương châm làm đến đâu gọn đến đó, tạo điều kiện cho các hạng mục tiếp theo, sức người và phương tiện hoạt động liên tục trong ngày, kể cả buổi tối nếu thời tiết không mưa để kịp tiến độ.

Ông Nguyễn Văn Tuấn, Chỉ huy trưởng công trình cho biết, ngày đầu thi công, đơn vị thi công bố trí 4 kỹ thuật và khoảng 20 công nhân. Từ ngày 10/5, trên công trường đã có gần 300 công nhân cùng với hàng chục phương tiện xe, máy.

"Chúng tôi đã xây dựng phương án chủ động ứng phó, bố trí 2 máy xúc thường trực trên tuyến đường vận chuyển vật liệu, máy móc để kịp thời xử lý khi có sạt lở, bảo đảm giao thông thông suốt, không làm gián đoạn quá trình thi công", ông Tuấn nói.

Thực tế ở Sì Lở Lầu cũng là bức tranh chung tại nhiều công trình trường dân tộc nội trú liên cấp tại các xã biên giới. Mưa lớn, địa hình hiểm trở, nguy cơ sạt lở là những thách thức khách quan, nhưng nằm trong dự liệu của chủ đầu tư và nhà thầu.

Vì thế, khi thời gian hoàn thành công trình được tính bằng từng ngày thì nắng hay mưa đã không còn đơn thuần là "chuyện của trời". Các địa phương đang chạy đua với thời gian để hoàn thành từng phần việc, từ giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư đến tổ chức thi công để bảo đảm tiến độ.

Không những phải khắc phục điều kiện thời tiết và địa hình bất lợi, nhiều dự án xây dựng trường dân tộc nội trú hiện đang đối diện áp lực lớn về nhân lực. Dù đã liên tục bổ sung kỹ sư, thợ xây dựng, nhưng nhiều nhà thầu vẫn phải "căng mình" duy trì lực lượng trên công trường.

Giữa cái nắng khắc nghiệt điển hình của miền Trung, chủ đầu tư và nhà thầu thi công Trường nội trú Tiểu học và THCS Dân Hóa (Quảng Trị) đang nỗ lực đẩy nhanh tiến độ. Theo kế hoạch, dự án phải hoàn thành trước 30/8, để 910 học sinh địa bàn biên giới bước vào năm học 2026-2027 trong ngôi trường mới.

Theo đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư và xây dựng tỉnh Quảng Trị, để tăng tốc, từ đầu tháng 6, đơn vị thi công đã bổ sung thêm 100 lao động. Trên công trường hiện có khoảng 265 kỹ sư và công nhân làm việc thường xuyên.

Nhưng cả chủ đầu tư lẫn nhà thầu cũng vẫn như "ngồi trên lửa". Bởi tiến độ tổng thể của công trình hiện mới đạt khoảng 40%, trong khi thời gian còn lại chỉ tính bằng tuần.

Không riêng Trường nội trú Tiểu học và THCS Dân Hóa mà ở nhiều dự án đang triển khai, khó khăn về nhân lực đang là một thách thức lớn trong chặng đua bứt tốc. Nguy cơ một số dự án khó "về đích" trước ngày 30/8/2026 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đang hiển hiện.

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tính đến ngày 28/5/2026, trong 100 trường phải hoàn thành trước thềm năm học 2026-2027 có 29 trường đang thi công tầng 3 phần thân, nguy cơ chậm tiến độ (thuộc các tỉnh: Quảng Trị, Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Điện Biên, Tuyên Quang, Lâm Đồng, Sơn La). Đặc biệt, có 6 trường nguy cơ chậm tiến độ nghiêm trọng; trong đó Cao Bằng 4 trường, Nghệ An 1 trường, Lai Châu 1 trường.

Trước áp lực ngày càng lớn về tiến độ ở các dự án xây dựng trường dân tộc nội trú liên cấp khu vực biên giới, lực lượng quân đội đã được huy động hỗ trợ các địa phương. Trên công trường ở chặng đua nước rút đã xuất hiện những người thợ mang áo lính, gợi lại chiến dịch đặc biệt thần tốc xóa nhà tạm, nhà dột nát cách đây khoảng 1 năm.

Từ tháng 4/2026, Quân khu 5 đã điều động hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ chi viện cho Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai và Đắk Lắk. Ở Quảng Trị, từ đầu tháng 6/2026, 300 cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn Bộ binh 996, Trung đoàn Bộ binh 842 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh) được huy động để tăng cường nhân lực cho 4 dự án trường nội trú liên cấp trọng điểm phải hoàn thành trước 30/8, gồm: Đakrông, Hướng Phùng, Dân Hóa và Thượng Trạch.

Với sự chi viện của những người thợ mang áo lính, những "mái nhà chung" của con em đồng bào các dân tộc nơi biên giới đang dần thành hình.

Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều thử thách. Mùa mưa mới bắt đầu, áp lực tiến độ vẫn đè nặng lên các địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu. Nhưng cuộc đua ấy không đơn thuần nhằm hoàn thành một công trình xây dựng đúng hạn. Đó là cuộc đua để những đứa trẻ nơi phên dậu Tổ quốc sớm có mái trường khang trang, được học tập, sinh hoạt và trưởng thành trong điều kiện tốt hơn.

Bài 2: Vượt 'bão giá' để giữ nhịp công trường

Sơn Hào