Luật Thủ đô (sửa đổi): Mở rộng không gian thể chế cho Hà Nội bứt phá

Sau hơn một thập kỷ triển khai Luật Thủ đô, thực tiễn phát triển cùng những yêu cầu mới đang đặt ra đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp lý đặc thù cho Thủ đô. Dưới góc độ quản trị đô thị, dự thảo Luật đặt nền tảng trên ba trụ cột chính. Thứ nhất là tăng cường phân cấp, phân quyền với hàng trăm nhiệm vụ được giao thêm cho thành phố, nhấn mạnh nguyên tắc "tự quyết đi đôi với tự chịu trách nhiệm". Đây được xem là bước chuyển lớn trong tư duy quản trị đô thị.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng:

Có thể tóm gọn lại ở 3 nền tảng chính: Thứ nhất, về phân quyền và phân cấp:

Có khoảng 191 nhiệm vụ (hiện đang có điều chỉnh) đã được tăng quyền. Nhưng tăng quyền không phải là hưởng quyền, mà là giao cho Hà Nội quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm. Đây là thay đổi về quản trị đô thị lớn nhất. Thành phố Hà Nội có quyền tự làm và tự quyết các vấn đề trong khuôn khổ chung cũng như đặc thù của Hà Nội.

Thứ hai, nền tảng rất quan trọng là công cụ tài chính đô thị: Từ việc khai thác không gian tầm thấp, không gian tầm cao đến phát triển các mạng lưới giao thông TOD (phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng). Thứ ba, thay đổi mô hình tăng trưởng: Lần đầu tiên Hà Nội được trao đồng bộ các thể chế phát triển. Thay vì trước đây chúng ta phát triển dựa trên vốn đầu tư vào lao động, nay chính thức xác lập chuyển sang khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt để đột phá mô hình phát triển tăng trưởng từ 10% trở lên.

Ở góc độ chuyên môn, ông Phan Đăng Sơn - Chủ tịch Hội KTS Việt Nam nhận định sự kết hợp giữa Nghị quyết 02, Luật Thủ đô (sửa đổi) và quy hoạch tổng thể Thủ đô tạo thành một "bệ phóng" chiến lược hiếm có. Trong đó, Nghị quyết đóng vai trò định hướng, Luật là nền tảng pháp lý và quy hoạch là công cụ triển khai.

Ông Phan Đăng Sơn – Chủ tịch Hội KTS Việt Nam cho rằng: 

Có thể hình dung cụ thể hơn: Nghị quyết 02 và Luật Thủ đô (sửa đổi) chính là "đường băng" để quy hoạch có thể "lăn bánh" và "cất cánh". Nghị quyết đã vạch ra đường lối rất rõ ràng với 5 quan điểm lớn, trong đó có những điểm mang tính đổi mới mạnh mẽ. Trước hết là xác định lại vai trò, vị thế của Thủ đô Hà Nội, với những nội dung mang tính đột phá hơn trước. Chẳng hạn, trong liên kết vùng, Hà Nội không chỉ đóng vai trò kết nối mà còn giữ vai trò chủ trì. Điều này có nghĩa Hà Nội sẽ định hướng, thiết lập hệ sinh thái phát triển, các địa phương cùng phối hợp và triển khai. Đây là vai trò dẫn dắt rất quan trọng. Bên cạnh đó, nếu các cơ chế thí điểm được triển khai thành công, Hà Nội có thể trở thành hình mẫu dẫn dắt cả nước trong việc áp dụng cơ chế đặc thù.

Đáng chú ý, định hướng phát triển Hà Nội được xác lập theo mô hình "văn hiến – văn minh - hiện đại - hạnh phúc", lấy con người làm trung tâm, coi văn hóa vừa là nền tảng, vừa là động lực. Không gian đô thị sẽ được tổ chức theo hướng đa tầng, đa trung tâm, gắn với trục cảnh quan sinh thái, văn hóa sông Hồng và tăng cường liên kết vùng, trong đó Hà Nội giữ vai trò chủ trì, dẫn dắt. Với sự tương thích và cộng hưởng của các trụ cột chiến lược, Hà Nội đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, khẳng định vai trò dẫn dắt và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn.